Yeşil Mutabakat (AB Green Deal) Nedir, Türkiye’yi Nasıl Etkiler?

Avrupa Birliği’nin iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilir ekonomik dönüşüm hedeflerinin merkezinde Yeşil Mutabakat yer alıyor. Bu dönüşüm yalnızca AB ülkelerini değil, Avrupa ile ticari ilişkileri güçlü olan Türkiye gibi ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. Özellikle ihracat yapan şirketler açısından karbon emisyonlarının ölçülmesi, çevresel performansın geliştirilmesi ve değişen düzenlemelere uyum giderek daha önemli hâle geliyor.

Avrupa Yeşil Mutabakatı (Green Deal) Nedir?

Avrupa Yeşil Mutabakatı, Avrupa Birliği’nin ekonomisini daha sürdürülebilir ve düşük karbonlu bir yapıya dönüştürmek amacıyla geliştirdiği politika paketidir. Peterson Solutions Türkiye’nin CBAM içeriğinde de belirtildiği üzere temel hedef, AB’nin 2050 yılında iklim nötr hâle gelmesidir. Peki Avrupa Yeşil Mutabakatı nedir sorusu işletmeler açısından nasıl değerlendirilmelidir? Mutabakat; iklim politikalarının yanı sıra üretim, enerji, kaynak kullanımı ve ticaret gibi pek çok alanı etkileyen kapsamlı bir dönüşüm sürecidir. Bu nedenle yalnızca çevre politikası olarak değil, şirketlerin gelecek stratejilerini etkileyen ekonomik bir dönüşüm olarak da ele alınmalıdır.

Yeşil Mutabakatın Temel Hedefleri ve Kapsamı

AB Yeşil Mutabakat yaklaşımında karbon emisyonlarının azaltılması ve kaynakların daha verimli kullanılması önemli bir yere sahiptir. Peterson Solutions Türkiye, sürdürülebilir kaynak yönetimi kapsamında doğal kaynakların korunması, karbon ayak izinin azaltılması ve AB sürdürülebilirlik direktiflerine uyumu öne çıkarıyor. Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı ana başlıkları geniş bir dönüşüm alanını kapsarken şirketler açısından karbon yönetimi, sürdürülebilir kaynak kullanımı, çevresel performans ve tedarik zincirlerinin dönüşümü özellikle önem kazanıyor. Bu dönüşüm içerisinde ürünlerin çevresel performansını ortaya koymaya yönelik uygulamalar da önemlidir. Bu kapsamda EU Ecolabel Sertifikası, belirli ürün ve hizmetlerin çevresel kriterler açısından değerlendirilmesinde kullanılan araçlardan biridir.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) Nasıl İşler?

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM), AB’ye ithal edilen karbon yoğun ürünlerin üretimi sırasında ortaya çıkan emisyonlara karbon fiyatı uygulanmasını amaçlar. Mekanizma, karbon kaçağının önlenmesine ve AB içerisindeki üreticiler ile AB dışındaki üreticiler arasında daha dengeli koşullar oluşturulmasına yönelik geliştirilmiştir. Peterson Solutions Türkiye’nin içeriğinde CBAM kapsamında demir-çelik, alüminyum, gübre, hidrojen, çimento ve elektrik öne çıkan ürün grupları arasında gösterilmektedir.

Yeşil Mutabakat’ın Türkiye İhracatına ve Ekonomisine Etkileri

AB pazarına ihracat yapan Türkiye’deki işletmeler açısından bu dönüşüm özellikle önemlidir. Karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin ürünlerinden kaynaklanan gömülü emisyonları doğru biçimde hesaplaması ve ilgili raporlama gerekliliklerine hazırlanması gerekir. Bu süreç yalnızca ek yükümlülükler olarak değerlendirilmemelidir. Çevresel performansını geliştiren, karbon verilerini sistematik biçimde yöneten ve sürdürülebilir üretim uygulamalarına yatırım yapan şirketler için değişen Avrupa pazarına uyum açısından önemli bir dönüşüm fırsatı da yaratabilir. Türkiye’de bu dönüşüme yönelik oluşturulan Türkiye Yeşil Mutabakat Eylem Planı da şirketlerin Avrupa’daki yeşil dönüşüm sürecine uyumunda önemli bir çerçeve sunmaktadır.

Şirketler Yeşil Mutabakat’a Uyum İçin Hangi Adımları Atmalı?

Şirketlerin öncelikle faaliyetlerinin ve ürünlerinin hangi düzenlemelerden etkilendiğini belirlemesi gerekir. Ardından karbon emisyonlarının ölçülmesi, gerekli verilerin düzenli şekilde toplanması ve tedarik zincirinin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi önem taşır. Peterson Solutions Türkiye, CBAM kapsamında şirketlere emisyon verilerinin düzenlenmesi ve AB gereklilikleriyle uyumlu karbon muhasebesi metodolojilerinin uygulanması konularında destek sunduğunu belirtiyor.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yeşil Mutabakat standartlarına uyulmaması durumunda ne gibi yaptırımlar uygulanır?

Yaptırımlar, işletmenin tabi olduğu düzenlemeye göre değişir. Örneğin CBAM kapsamında yükümlülüklerin yerine getirilmemesi finansal ve ticari sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle şirketlerin kendileri için geçerli düzenlemeleri ayrı ayrı değerlendirmeleri gerekir.

Karbon vergisi (SKDM) uygulaması ne zaman yürürlüğe girecek?

CBAM’ın geçiş dönemi 1 Ekim 2023’te başladı. Peterson Solutions Türkiye’nin yayımladığı takvime göre mali yükümlülüklerin başladığı kalıcı dönem 2026 itibarıyla devreye girmektedir.

Türkiye’de Yeşil Mutabakat’tan en çok etkilenecek sektörler hangileridir?

Özellikle AB’ye ihracat yapan ve CBAM kapsamındaki karbon yoğun ürünleri üreten sektörler doğrudan etkilenmektedir. Mevcut kapsamda demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik öne çıkmaktadır.