EUTR’den EUDR’ye. Ne Değişti?

AB Kereste Yönetmeliği’nden (EUTR) AB Ormansızlaşmanın Önlenmesi Yönetmeliği’ne (EUDR) geçiş, AB’nin ormansızlaşmayla mücadelesinin kapsamını genişleterek ve şeffaflık ve izlenebilirlik gerekliliklerini artırarak Birlik’in bu konuya yaklaşımında önemli bir evrime işaret etmektedir.

EUTR
EUTR esasen ormansızlaşma ve iklim değişikliğinde kilit bir faktör olan yasadışı ağaç kesimiyle mücadeleyi amaçlamaktadır. AB’de hem ithal edilen hem de Birlik üyesi ülkelerde üretilen ahşap ve kereste ürünleri için geçerlidir. Yönetmelik, yasalara aykırı olarak elde edilmiş ahşap veya kereste ürünlerinin piyasaya sürülmesini yasaklar.

EUTR’nin kilit unsurlarından biri, işletmecilerin bir Detaylı Durum Tespiti Sistemi (DDS) hayata geçirmeleri gerekliliğidir. DDS aşağıdaki 3 temel unsuru kapsar: (1) kaynağı ve türleri de dâhil olmak üzere kereste ürünlerinin menşei hakkında bilgi; (2) yürürlükteki mevzuata uymama riskini belirlemek için bir risk değerlendirmesi ve (3) tespit edilen risklerin azaltılması.

EUDR’de yürürlükteki mevzuat tanımı, özellikle sosyal ve çevresel açılardan, EUTR’ye göre çok daha geniştir

EUDR’ye Geçiş
EUTR’nin yerini alacak EUDR; ahşap, palmiye yağı, soya, kakao, kahve, büyükbaş hayvan ve kauçuk gibi ormansızlaşmaya katkıda bulunan daha geniş bir mal yelpazesini ve bunların türevlerini kapsar.

Bu yönetmelik, işletmecilerin kapsamlı risk değerlendirmeleri gerçekleştirmelerini, riskleri azaltmalarını ve detaylı durum tespiti yönündeki çabalara dair bir yıllık beyanda bulunmalarını şart koşar. 

Daha geniş ürün kapsamı ve ürünlerin menşeini izlemek için coğrafi konum kanıtlarının kullanılması ve Detaylı Durum Tespiti uygulamasına ilişkin halka açık yıllık raporlama yapılması da dâhil olmak üzere daha sıkı şeffaflık ve izlenebilirlik gerekliliklerine vurgusu bakımından EUDR, EUTR’den farklılık gösterir.

Karşılaştırılabilir Temel Hususlar

• Malların kapsamı: EUTR yalnızca kereste ve kereste ürünlerine odaklanırken EUDR, ormansızlaşmayla ilişkili geniş bir ürün yelpazesini kapsar. 
• Operasyonel Kapsam: EUDR’nin detaylı durum tespiti sistemi, EUTR’ye kıyasla daha yüksek düzeyde izlenebilirliği şart koşar zira ürünün elde edildiği kaynaktan satışa kadar coğrafi konum verilerinin toplanmasını gerektirir.  

Zorluklar ve Uygulama 

• EUDR’nin ürün menşelerini izlemek için coğrafi konum verisi toplama şartı, karmaşık tedarik zincirlerine sahip işletmeciler için zorlayıcı olabilecek iddialı bir değişimi temsil eder. 
• EUDR tahtında risk değerlendirmelerinin daha kapsamlı olması, işletmecilerin ve büyük tüccarların sorumlulukları paylaşmaları beklenmektedir. 
• Her iki yönetmelik de ormansızlaşmayı önleme ve sürdürülebilirliği teşvik etme ortak amacına sahiptir ancak yaklaşımları ve operasyonel talepleri açısından büyük ölçüde farklılaşmaktadırlar. 

Bu geçiş, AB’nin çevresel sürdürülebilirliğe artan bağlılığını temsil etmektedir ve işletmelere ve operatörlere bu sıkı kurallara adapte olma sürecinde yeni zorluklar ve fırsatlar sunmaktadır.